یا این- یا آن

ناله را که دیگر نمی شود نوشت

either-or — Wed, 22 Aug 2007 06:55:18 GMT

۱. می خواستم وبلاگ را بفرستم روی هوا. این اواخر، زندگی باز داشت رویه ی کثیفش را نشانم می داد. احساس بدی داشتم. جایی ایستاده بودم در میان طوفانی سهمگین و فقط داشتم گریه می کردم. کاری نمی توانستم بکنم جز گریه کردن. زندگی ام باز در سراشیبی افتاده بود. احساس عجز بدی داشتم. در چنین شرایطی چه می توانستم بنویسم؟ گریه را که دیگر نمی شود نوشت؛ می شود؟

۲. وبلاگ نویسی با نام واقعی کار راحتی نیست. اگر قرار بود آدم با نام واقعی به کسانی فحش بدهد و رویش می شد یا زورش می رسید، می رفت جلو و فحش شان می داد. وبلاگ را شاید برای این هم ساخته اند که اگر زورت نمی رسد یا رویت نمی شود به کسی یا کسانی فحاشی کنی، عقده هایت را بی نام و نشان روی صفحه ی وُرد بریزی. وقتی با اسم واقعی می نویسی دیگر دچار خودسانسوری می شوی؛ نه خاطراتت را می توانی بنویسی نه فحش هایت را ردیف کنی نه از احساسات پنهانی بنویسی که گاهی برایت آشکار می شود. خُب، اگر قرار نباشد این ها را بنویسی، پس دیگر وبلاگ برای چه؟ حرف های معمولی را که همه جا می شود گفت! اما اگر بی نام و نشان بنویسی چه؟ هیچ! احتمالاً هرگز جدی گرفته نمی شوی. دلیل اش هم واضح است: وقتی جرأت ابراز وجود نداری، لطفاً زِر هم نزن!

۳. راجع به دوست و فامیل و آشنا و خودت که نمی توانی بنویسی، راجع به مملکت درِ پیتِ به باد رفته ات چی؟ این یکی که دیگر تکلیفش معلوم است!

۴. نوشته های خوب در اینترنت کم نیست. چه لذتی دارد که وقت دیگران را بگیری وقتی می شود آن ها بروند و چیزهای دیگری بخوانند که بیشتر به درد شان می خورد؟

۵. این وبلاگ فعلاً به روز نمی شود. دوست دارم بیشتر فکر کنم. ممکن است سعی کنم وبلاگ نویسیِ بی نام و نشان را تجربه کنم. اگر این کار را کردم و دیدم به دردم نمی خورَد، برمی گردم همین جا. بالاخره نمی شود که اصلاً ننوشت؛ می شود؟

تذکار

either-or — Mon, 16 Jul 2007 11:22:43 GMT

طرح دعوای انقلاب فرهنگی، آن هم در این شرایط، نه به صلاح است نه گرهی از مشکلات باز می کند. محض اطلاع و برای آنکه حقیقتی تحریف نشود و نیز آقای محمد ملکی بیش از این ژست آزادی خواهی و دفاع از دانشگاه نگیرد، لازم است به کتابی اشاره کنم که حدوداً سه سال پیش از کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران گرفتم و لابد هنوز هم در آنجا قابل دسترسی است. کتاب، دانشگاه تهران و جای پای امپریالیسم نام دارد و در واقع جزوه ای است از آقای محمد ملکی در سال ۱۳۵۹. محتوای آن، پاسخ به سخنان خطیب جمعه، سیدعلی خامنه ای و دفاع از مواضع انقلابی است. ملکی در این جزوه در موارد متعددی صدور حکم اخراج دکتر حسین نصر و دیگر دانشگاهیانِ وابسته به رژیم سابق را از افتخارات شخصی اش شمرده و حسابی به آن گونه اقدام های انقلابی اش مبتهج است.

تاریخ را با مستندات باید به عرصه ی آزمون برد. چنین برچسب های اتهام آمیز کلی و مبهمی، به هزار زور و ضرب هم بر پیشانی دکتر سروش نمی چسبد؛ حتی با ژست مبارزاتی و ضد رژیم گرفتن! این اداها بیشتر به کار مرید جمع کردن می آید نه کشف واقعیت.

either-or — Mon, 02 Jul 2007 12:59:37 GMT

either-or — Wed, 13 Jun 2007 14:09:09 GMT

گاهی لازم است «خداوند» را «رب» یا «پدر آسمانی» بنامم ولی هرگز نباید او را «خدا» خطاب کنم.

بگذر ز عهد سست و سخن های سخت خویش

either-or — Sat, 26 May 2007 13:48:18 GMT

یادداشت اخیر راجع به فیلم برداری از کلاس درس دکتر حداد عادل و پخش تصاویر آن از تلویزیون دولتی را که می نوشتم، می دانستم که خبرها از غیب خواهد رسید. جناب دکتر هفته ی پیش اشاره کردند که « من خودم با این کار موافق نبودم ولی گفتم چون روز معلم است عیبی ندارد. بیایند و نشان دهند که رییس مجلس هم معلم است ... بعداً شنیدم یکی از دوستان که روشنفکرتر از ما است در وبلاگ یا سایتی چیزهایی نوشته. به هرحال توقع ما چیز دیگری است و برای ما حساب عقل و دل جدا است».

من مشکل شخصی ای با دکتر حداد ندارم. چهار سال در مدرسه اش درس خواندم و هر چهار سال هم هزینه ی تحصیل ام را دادم. می خواستند سال آخر پول بیشتری بگیرند. خوشحالم که مادری دارم که «ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است». گفته بود «بیش از این ندارم و می برمش مدرسه ی دیگری». آن ها دویده بودند که «نه! باز هم بیایید». سال سوم هم که بودم شنیدم که می خواسته اند اخراجم کنند. چرایش را نمی دانم. خودشان می دانند. نه مانند دو- سوم دانش آموزان آنجا اهل دود و دم بودم نه زبان پرخاش به کسی گشوده بودم. مشکل درسی هم که در کار نبود. مشکل، هرچه بود، نوعی تفتیش عقاید و این حرف ها بود. خلاصه، خیلی هم راحت در آن مدرسه درس نمی خواندم که منتِ کسی اکنون بر سرم باشد. گرچه سلام-علیکی با خودِ دکتر و دوستی ای با فرزندش که معلم ما بود داشتم و دارم. از هر دوی آن ها هم چیزهایی آموختم به این جهت احترامشان هم می گذارم و الطافشان را قدر می دانم.

با این حال احترام زیادی هم به کسی نمی گذارم. به این معنا است که اتفاقاً حساب عقل و دل یکی است. وقتی به یاد می آورم که در آن مدرسه چه تحقیرها و توهین ها به دکتر حاجی بابایی عزیز روا داشتند و با کسانی چون کوشای عزیز چگونه تا کردند و چگونه در آن مدرسه دانش آموزان را به خودی-غیرخودی تقسیم می کردند؛ وقتی به یاد می آورم که معلمی با سابقه ای به مراتب انقلابی تر از حداد عادل در این کشور محکوم به اعدام شد اما جیکشان که درنیامد هیچ، تأیید هم کردند؛ وقتی به یاد می آورم که ماندگارترین چهره های فرهنگ و ادب را به صلابه کشیدند در حکومتی که چهره های ماندگارش آن هایند که می دانید؛ وقتی اخراج و بازنشستگی بهترین استادان (گل سرسبدشان: دکتر محمد مجتهد شبستری) را با تأیید مقام های بالارتبه ی حکومت می بینم و یادم می آید که جایی خوانده بودم زنده یاد دکتر علی اکبر سیاسی در پاسخ رییس ساواک که گفته بود اعلی حضرت خواستار اخراج آن یازده استاد دانشگاه شده اند، فریاد زده بود که دانشگاه مستقل است و اگر دستم را هم بشکنید من حکم اخراج این یازده استاد را امضا نمی کنم؛ وقتی می شنوم که رییس فرهنگیِ مجلس مدام دارد از ضرورت کنترل کتاب ها و نشریات سخن می گوید؛ وقتی معلم را از سر کلاس با دستبند بیرون می کشند و خبرش را مخفی می کنند؛ باری، این ها را که می بینم و می شنوم این دیگر چه توقعی است که «حساب عقل و دل جدا است»؟ یعنی می گویید دورویی کنیم؟ مگر شخصیت آدمیزاد را می شود چند تکه کرد؟ به عقل کسی را محکوم کنید و به دل دوستش بدارید؟ یعنی دل این قدر لاابالی است؟!

در حکومت ما علم بی معنا است. آشکارا گفتند «محور علم در ج. ا "اقتدار" است». طبیعی است که عالمانی که گرد اقتدار نچرخند نه عالم اند نه علمشان به کار کسی می آید؛ ای بسا وجودشان مضر هم باشد. تنها کسانی عالم و معلم به شمار می آیند که به کار اقتدارگرایی هم بیایند. بی جهت نیست که در گزینش ها چنان سوالاتی می پرسند که در یادداشت قبلی نوشتم. جناب دکتر! عقل و دل با هم می گویند که باید از چنگ پیوند خطرناک علم و اقتدار گریخت.

یک روز در گزینش وزارتخانه ی [...]

either-or — Mon, 21 May 2007 14:19:18 GMT

- نظام و ولایت فقیه و رهبری را قبول داری؟ چه قدر؟ قلباْ قبول داری؟

- ولایت فقیه خوب است؟

- نظرت راجع به قانون اساسی چیست؟ چه انتقادی به قانون اساسی داری؟

- مادرت نظام و ولایت فقیه و رهبری را قبول دارد؟ چه قدر؟ قلباْ قبول دارد؟

- محله ی قدیم تان از نظر مذهبی بهتر است یا محله ی جدید؟

- دانشگاه از نظر مذهبی و سیاسی چه وضعی دارد؟

- اصول گرایان چه کسانی اند؟

- انجمن حجتیه می دانی که چیست؟

- 28 صفر چه روزی است؟

- 14 خرداد چه روزی است؟

- «یوم المبیت» چیست؟

- «لیله القدر» چیست؟ چرا مهم است؟

- راهپیمایی می روی؟

- نماز جمعه می روی؟

- «استحاله» یعنی چه؟

- ارکان اصلی و فرعی نماز چندتا هستند؟ نگو چه هستند! بگو چندتا هستند!

- چند نوع نماز واجب داریم؟... مگر نماز نمی خوانی؟!

- نماز آیات چه جوری خوانده می شود؟... مگر رساله نخوانده ای تا به حال؟!

- تا به حال با دوستی یا کسی به علت مسائل غیراخلاقی، قطع رابطه کرده ای؟

- «غسل جنابت» چگونه است؟

- چه کتاب هایی می خوانی؟

- «مالک یوم الدین» یعنی چه؟

- چند نوع «شناخت خدا» داریم؟

- «واجب الوجود» چیست؟

- «حدیث ثقلین» چیست؟

- «شرک خفی» چیست؟

- «سقیفه ی بنی ساعده» چیست؟

- موضوع روز چیست؟

- عضو کدام گروه ها یا احزاب بوده ای یا هستی؟... چرا عضو بسیج نیستی؟

- حمد و سوره را بخوان!... با ادای مخارج حروف بخوان!

پی نوشت1: شغل درخواستی: کارشناس آموزش

پی نوشت2: دریغ از یک سوال علمی!

پی نوشت3: خاک بر سر مملکت!

چهره ی ماندگار روی آنتن!

either-or — Sat, 12 May 2007 18:22:18 GMT

ظاهراً چهارشنبه شب رفته بودیم روی آنتن! ماجرا این بود که دو هفته پیش، اصحاب "رسانه ی ملی" پیش از ما آمده بودند سر کلاس حضرت دکتر حداد عادل(کلاس که چه عرض کنم؟! ما شرف یاب می شویم در محل دانشنامه ی جهان اسلام و "معلم" آنجا جلوس می فرمایند)؛ که ایشان هم معلم نمونه ای هستند و هم شاگرد استاد مطهری بوده اند. من که دیدم بساط دوربین و ... برپاست گفتم از کلاس بیرون می روم که تصویرم در رسانه ی کذا پخش نشود. مجری که از همان بامزه های 20:30 و این حرف ها بود، دست بر قضا اول آمد سراغ ما که «می خواهیم با شما درمورد کلاس و فضایل آقای دکتر و ... مصاحبه کنیم». بلند شدم و گفتم: شرمنده! من علاقه ای ندارم تصویرم از تلویزیون دولتی پخش شود و آمدم بیرون. چند نفری هم بلند شدند و خُب البته همیشه کسانی هم هستند که در مداحی پیشقدم شوند. به منشی مخصوص که می گفت «چرا آمدید بیرون؟» و «این ها برای روز معلم آمده اند»، گفتم معلم، چوب و چماق و داغ و درفش می خواهد نه روزی به افتخار! سرش را انداخت پایین و رفت.

بعد دیدم که نه! فیلم برداری شاملِ کل کلاس می شود چون با بیرون رفتن ما چند نفر، آنجا به همه چیز می ماند جز کلاس؛ سه-چهار نفر بیشتر نمانده بودند و آن ها بالاخره می خواستند فیلمی از "کلاس درس" تهیه کنند. چون به غیبت هایم احتیاج داشتم مجبور شدم پس از آن مصاحبه های کذایی برگردم که حداقل از کلاس بهره ببرم! ریاست مجلس هم البته گفتند که «فلانی! این قدر قر و اطوار نیا و بگذار کارشان را بکنند»]علی بن ابی طالب: بر دهان و سر و روی مداحان خاک بپاشید[. این بود که بالاخره سیمای ما در سیمای دولتی ظاهر شد.

سال 1374 انصار حزب الله ریختند به دانشکده ی فنی و دانشجویان انجمن را کتک زدند و سخنرانی سروش را قطع کردند و یقه اش را دریدند و با صندلی به سر و رویش کوبیدند. قبل از آن، دار آورده بودند جلوی پلی تکنیک که سروش را که از «انتظارات دانشگاه از حوزه» گفته بود، بر دار کنند. غیر از تأییدات مکرر خطیبان جمعه و ]...[ و ]...[، انصار در جلسه ی هفتگی از غلامعلی حداد عادل به عنوان "ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی" دعوت کرد که سخنانی براند. ایشان هم رفت به آنجا و «خسته نباشید»ی گفت و ضمناً مرحوم شریعتی را هم مورد ملاطفت قرار داد!

سروش در رازدانی و روشنفکری و دینداری پاسخ هایی به حداد "عادل" داده است که بسیار خواندنی است. حداقل چشم ما را باز می کند تا این قدر فراموشکار نباشیم. می گوید او را آوردند تا هم صدای «مناظره طلبی» را بلند کنند هم رنگ علم طلبی را غلیظ تر سازند. باری،

چون داد عادلان به جهان در بقانکرد بی داد ظالمان شما نیز بگذرد

either-or — Wed, 02 May 2007 18:01:03 GMT

سرود قبلی جمهوری اسلامی را یادتان می آید؟ همان که این گونه آغاز می شد:

« شد جمهوریِ اسلامی به پا...»

این فیلم را که دیدم یادش افتادم:« شد جمهوریِ اسلامی به پا...»!

همیشه استاد

either-or — Thu, 26 Apr 2007 15:26:19 GMT

دکتر محسن جهانگیری

استاد فلسفه و عرفان- دانشگاه تهران

either-or — Thu, 19 Apr 2007 18:16:41 GMT

احساس می کنم ممکن است دوباره وارد یک گروه دوستی بشوم. حضور در یک گروه دوستی می تواند اتفاق خوبی باشد اما من از احساس فعلی ام راضی نیستم. چند سالی هست که واقعاْ در هیچ گروه دوستی منسجمی حضور ندارم. پیش از آن، تجربه ی این گونه گروه ها را کم و بیش داشته ام اما هرچه فکر می کنم می بینم که نوعی نارضایتی از این تجربه ها همیشه با من هست. من اصولاْ برخلاف ظاهر تاحدودی شادمانم، درون گرا هستم. وقتی به علت اصلی نارضایتی ام از گروه های دوستی فکر می کنم، احساسم این است که درون گراییِ ذاتیِ من، با تعدد دوستان در قالب یک گروه نمی خواند و این همان علت اصلی است. در چنان اوضاعی مدام دارم به درون و بیرون خودم کشیده می شوم و این واقعاْ آزاردهنده است. دوستی های یکی-دو نفره برایم جذابیت بیشتری دارند. در سال های اخیر دریافته ام که صبر و طاقت من برای ادامه ی حضور در گروه های دوستی زیاد نیست و شاید بهتر است برای ناراحت نکردن خودم و دیگران این نوع دوستی ها را پی نگیرم. به همین علت است که در هفته های اخیر کشاکشی در درونم برقرار است و به این لحاظ آرامشِ چندساله ام را تا حدی از کف داده ام. چندسالی هست که دل خوش کرده ام به روابط متعارف با کثیری از کسانی که می توان «دوست» نامیدشان. در این مدت سعی ام ناخودآگاه یا خودآگاه این بوده که عواطفم را متمرکزتر کنم. البته که کاملاْ موفق نبوده ام اما باری، تلاشم این بوده است. با این حال وقتی به تعارضات درونیِ اخیرم فکر می کنم درمی یابم که هنوز هم از آینده می ترسم.... باید بیشتر مراقب باشم!